วันศุกร์ที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2553

บทที่ ๑ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับจุลินทรีย์วิทยา

จุลินทรีย์ ( Micro Organism ) หมายถึง สิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ซึ่งส่วนมากไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีอยู่ตามสถานที่ต่าง ๆ ทุกหนทุกแห่งในร่างกายคน สัตว์และพืช ในดิน น้ำ อากาศ จุลินทรีย์มีทั้งที่เป็นประโยชน์และเป็นโทษแก่คนและสัตว์
จุลินทรีย์ จำแนกได้เป็น บัคเตรี ริคเกตเซีย ไวรัส สาหร่าย เชื้อรา และโปรโตซัว
บัคเตรี หรือ แบคทีเรีย ( BACTERIA ) เป็นสิ่งมีชีวิตจำพวกพืชเซลล์เดียว มีขนาดใหญ่กว่าไวรัสและริกเกตเซีย จึงสามารถมองเห็นได้ด้วยกล้องจุลทรรศน์ธรรมดา
บัคเตรีสามารถดำรงชีวิตและแพร่พันธุ์ได้ทั้งภายในเซลล์และภายนอกเซลล์ของสิ่งมีชีวิต การแพร่พันธุ์ทำได้โดยการแบ่งตัวจากหนึ่งเป็นสองเป็นสี่เป็นแปด ไปเรื่อย ๆ
โดยปกติบัคเตรีจะแบ่งตัวได้ดีที่อุณหภูมิร่างกายมนุษย์ คือ ๓๗ องศาเซลเซียส
ริกเกตเซีย ( RICKETTSIA ) เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดใหญ่ขึ้น ใกล้เคียงกับขนาดของบัคเตรีและมีคุณสมบัติอยู่ระหว่างไวรัสและบัคเตรี เป็นต้นเหตุของโรคติดเชื้อที่สำคัญบางชนิด เช่น ไข้รากสาดใหญ่
ไข้เหลือง & FEVER T. C. P ( Tropical Canine Pancytopema )
ไวรัส ( VIRUS ) เป็นสิ่งที่มีชีวิตขนาดเล็กที่สุด แม้กระทั่งกล้องจุลทรรศน์ธรรมดาก็ไม่สามารถเห็นได้ ต้องส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน ซึ่งมีกำลังขยายเป็นหมื่นเท่า
ไวรัส เป็นสิ่งชีวิตที่มีกรดนิวคลีอิค ( Nucleic Acid ) ไม่มีนิวเคลียสและเยื่อหุ้มเซลล์ ดังนั้น จึงสามารถดำรงชีวิต และแพร่พันธุ์อยู่ได้เฉพาะในเซลล์ที่มีชีวิตเท่านั้น
โรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสมีมากมาย เช่น ไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ โปลิโอ อีสุกอีใส หัด หัดเยอรมัน โรคพิษสุนัขบ้า และโรคเอดส์ เป็นต้น
ในปัจจุบันยาที่สามารถฆ่าเชื้อไวรัสได้ยังมีน้อยและส่วนมากยังอยู่ในขั้นทดลอง ดังนั้น ผู้ที่ป่วยเป็นโรคติดต่อจากเชื้อไวรัส จึงมักจะหายจากโรคโดยอาศัยภูมิต้านทานของร่างกายของผู้ป่วยเอง การรักษาของแพทย์ เป็นเพียงแต่รักษาตามอาการและประคับประคองให้ร่างกายสามารถต่อสู้และขจัดโรคได้เอง
สาหร่าย ( Algae ) สาหร่ายเป็นพืชมีคลอโรฟิลล์อยู่ภายในเซลล์ สาหร่ายจึงสร้างอาหารเองได้ด้วยวิธีสังเคราะห์แสง สาหร่ายมีหลายชนิดที่จัดว่าเป็นจุลินทรีย์ ได้แก่ สาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียว ( blue green algae ) สาหร่ายพวกนี้อยู่ในดิวิชั่นไชยาโนไฟตา ( Division Cyanophyta ) สาหร่ายพวกนี้อาจเป็นพืชเซลล์เดียว หรือต่อกันเป็นสาย โดยใช้ผนังเซลล์ร่วมกัน
รา ( FUNGUS ) เป็นสิ่งที่มีชีวิตประเภทพืช มีขนาดใหญ่กว่าเชื้อบัคเตรี มีทั้งชนิดเซลล์เดียวซึ่งต้องมองด้วยกล้องจุลทรรศน์ และชนิดหลายเซลล์ซึ่งสามารถเห็นด้วยตาเปล่า เช่น ราขนมปัง เป็นต้น
เชื้อราที่ทำให้เกิดโรคในร่างกายของมนุษย์มีได้ประเภท คือ
๑. ประเภทที่เกิดตามผิวหนัง เช่น กลาก เกลื้อน เป็นต้น
๒. ประเภทที่เกิดโรคในอวัยวะภายใน เช่น ปอดอักเสบ ฝีในตับ ฝีในไต เป็นต้น
เชื้อราหลายอย่างมีประโยชน์ต่อมนุษย์อย่างมาก เช่น เชื้อราที่นำมาทำยาเพนนิซิลลิน ใช้ฆ่าเชื้อบัคเตรี เชื้อราที่นำมาหมักทำเหล้าและเบียร์ เชื้อราที่นำมาทำขนมปัง เป็นต้น
โปรโตซัว ( PROTOZOA ) เป็นสัตว์เซลล์เดียว ซึ่งเซลล์ของโปรโตซัว จะเป็นร่างกายของมันหรือเป็นชีวิตที่สมบูรณ์ อาจดำรงชีวิตอยู่เดี่ยว ๆ หรือรวมเป็นกลุ่ม ส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก รูปร่างเป็นไข่ยาวรี หรือมีรูปร่างไม่แน่นนอน โปรโตซัว มีทั้งที่ทำให้เกิดโรคและไม่ทำให้เกิดโรค
จุลินทรีย์วิทยา ( Microbiology ) เป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับจุลินทรีย์ เกี่ยวกับโครงสร้างของสรีระวิทยา การสืบพันธุ์ การจำแนกกลุ่ม ความสัมพันธ์ระหว่างจุลินทรีย์ด้วยกันหรือระหว่างจุลินทรีย์กับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ

การแบ่งการศึกษาวิชาจุลินทรีย์วิทยา
๑. การศึกษาจุลินทรีย์เฉพาะกลุ่ม จะมุ่งเป็นการศึกษาเกี่ยวกับจุลินทรีย์ชนิดใดชนิดหนึ่ง ได้แก่ Mycology ศึกษาเกี่ยวกับเชื้อรา Bacteriology ศึกษาเกี่ยวกับแบคทีเรีย Phycology ศึกษาเกี่ยวกับสาหร่าย Protozoology ศึกษาเกี่ยวกับโปรโตซัว Protozoa
๒. การศึกษาจุลินทรีย์ในด้านที่จะนำไปใช้ประโยชน์ ได้แก่ Soil Microbiology , Food Microbiology, Dairy Microbiology , Exobiology หรือ Space Microbiology, Industrial Microbiology, Sanitary Microbiology
จุลินทรีย์เป็นสิ่งมีชีวิต เนื่องจากมีคุณสมบัติดังนี้
๑. สามารถสืบพันธุ์ หรือทวีจำนวน
๒. มีขบวนการเมตาบอลิซึม ( Metabolism )เพื่อให้ได้พลังงาน และการเจริญเติบโต
๓. มีการขับถ่ายของเสีย
๔. มีการตอบสนองต่อสิ่งเร้า ( Iritability )
๕. เกิดการกลายพันธุ์ ( Mutation )

การจัดหมวดหมู่ของจุลินทรีย์
แบ่งลักษณะของจุลินทรีย์เป็น ๒ กลุ่ม ตามลักษณะเซลล์ คือ
๑. Procaryotic Cell เป็นจุลินทรีย์ที่นิวเคลียสไม่มีเยื่อหุ้ม ( Nuclear membrane )ทำให้ genetic material อยู่อย่างกระจัดกระจายใน Cytoplasm ได้แก่ บัคเตรี
๒. Eucaryotic cell เป็นจุลินทรีย์ที่นิวเคลียสมีเยื่อหุ้มนิวเคลียส( nuclear membrane )ทำให้ genetic material รวมกลุ่มอยู่ใน Cytoplasm ได้แก่ รา สาหร่าย โปรโตซัว

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น